Hoe werkt het in je hoofd?

Het reptielenbrein, het zoogdierenbrein en het mensenbrein. Hoe werkt het in je hoofd??

De  3 lagen van ons brein 

 

Ons brein bestaat uit drie delen: het reptielenbrein, het zoogdierenbrein en het mensenbrein. 

Dit onderscheid werd voor het eerst gemaakt door neurowetenschapper Paul D. MacLean en wordt Concept of the triune brain genoemt. Elk brein beschikt over een eigen set aan mogelijkheden. 

Er is onder neurowetenschappers nogal wat discussie over de werking van het brein en breinen, zoals ze door MacLean zijn gedefinieerd, en diverse wetenschappers houden er een ander systeem op na of hebben andere benamingen gegeven voor de breinen. Maar het model van MacLean is wel grotendeels overeind gebleven en het is heel interessant om dit te bekijken. 

Ons reptielenbrein en het zoogdierenbrein hebben zóveel meer invloed op ons gedrag dan we denken….. Het is bijna creepy.  

Laten we het eens wat nader onder de loep nemen:  

Het reptielenbrein (hypothalamus en hersenstam) 

Dit is het oudste en bestaat net als bij reptielen voornamelijk uit de hersenstam. Dit brein is volgens MacLean zo’n 500 miljoen jaar oud. Het brein helpt ons overleven met instincten en reflexen en is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de vecht, vlucht of bevries modus bij gevaar. 

De hagedis in jou beslist meer dan je denkt en wil zo min mogelijk energie verspillen. Het staat namelijk 24/7 paraat om te letten op gevaar. Het denkt niet na en is alleen gericht op overleven. Zolang jij op je gemak bent in een veilige omgeving is de hagedis in je hoofd best wel relaxt.  

Zodra het bv een bonkend geluid hoort op zolder terwijl je in bed ligt, dan gaat de hagedis in je meteen “aan”. Alarm!!! Mogelijk gevaar!! 

Er zijn 3 reacties mogelijk: 

  1. We moeten gaan kijken wat er aan de hand is en het te lijf gaan (vecht)  
  1. We moeten zo snel mogelijk weg uit dit huis om te overleven (vlucht) 
  1. We moeten zo stil mogelijk blijven liggen op deze plek en hopen dat het over gaat (bevries)

Deze gedachte gaat zo razendsnel dat je er niet eens van bewust bent. Je schiet in overlevingsstand en doet daarbij één van de bovenste drie dingen. Welke is afhankelijk van je natuurlijke voorkeur en je opvoeding. Deze natuurlijke voorkeur zul je in 9 van de 10 gevallen automatisch kiezen en je herkent vast een van de reacties als die van jezelf. Het is de hagedis in je die de modus voor je kiest.  

Het zoogdierenbrein (limbisch brein) 

Dit brein is de laag die om het reptielenbrein heen ligt en is door invloeden van buitenaf ontwikkeld, als uitbreiding van het reptielenbrein. In het zoogdierenbrein worden dingen geregeld als emoties, sociaal gedrag en motivatie. De meeste beslissingen die we nemen worden gedaan door het reptielenbrein en het zoogdierenbrein. 

Het zoogdierenbrein is iets verder ontwikkeld dan het reptielenbrein, maar blijft gericht op overleven en kijkt daarnaast naar kansen op voortplanting. Het zoogdierenbrein kijkt dus naar mogelijkheden om als individu en als soort om zo lang mogelijk te leven en zoveel mogelijk kunnen voortplanten. 

Om dit brein te begrijpen kun je het beste kijken naar holbewoners. 

De holbewoner leeft graag in een groep want dan heb je meer kans tegen roofdieren dan alleen. Hij volgt graag de leider van de groep, want die heeft de meeste kennis en meestal bij het juiste eind. Holbewoners willen ook niet teveel energie verspillen, want het moet nog op jacht. En hij beschermt liever wat hij heeft dan dat hij iets nieuws ontdekt waarvan hij niet zeker weet of het wel goed is voor hem. 

Herken je hier iets in? Want ondanks alle moderne technieken en onze mooie huizen zijn we heel stiekem nog steeds gewoon holbewoners.  

Het mensenbrein (neocortex) 

Dit brein zit weer om ons zoogdierenbrein heen en is de derde laag. 

Hier zit ons intellect, de taalfunctie en ons rationeel denken. Dit “nieuwe” brein bestaat nog maar 1 miljoen jaar.  

Het komt erop neer dat de beslissingen die we in de andere twee breinen nemen door dit brein worden goed gepraat. Je neemt dus onbewust een beslissing en pas daarna zal het mensenbrein dit gedrag gaan rationaliseren. Wij mensen vinden van onszelf dat we beslissingen nemen op basis van onderzoek, feiten en cijfers en dat we ons niet laten lijden door emoties. Maar uit honderden onderzoeken blijkt dat dit de grootste onzin is. 

Ons gedrag wordt voor zo’n 95 % bepaald door het reptielen- en zoogdierenbrein. Wat die twee breinen doen en beslissen kunnen we niet onder woorden brengen met ons mensenbrein. De taalfunctie zit niet op de diepere niveaus in ons hoofd, maar in ons mensenbrein. We kunnen met ons mensenbrein niet op dat diepere niveau komen met ons rationele denken, vandaar dat we achteraf “goed” praten wat we zonet hebben gedaan of besloten.  

Hoe kan deze kennis helpen met meditatie? 

Het reptielenbrein kan eigenlijk maar één ding tegelijk aan. Door je reptielenbrein de opdracht te geven om zich op de ademhaling te focussen komt het in een relaxte modus. Adem in, adem uit, Adem in, adem uit.  

Door deze focus ontspant dus ook je mensenbrein. Het ervaart minder stress en stress heeft een negatief en verkrampend effect op het mensenbrein. Meditatie draagt op deze manier bij aan het beter relativeren, interpreteren, onthouden, impulsen remmen en dus een betere werking van het mensenbrein. 

Meer focus

Meer rust

Minder stress

Daar gaat Meditatiekring Deventer over. 

Nuchter, praktisch, licht. 

Juist als je heel druk bent. 

Op dit blog vind je inspiratie, achtergrond informatie en zo af en toe een mooie meditatie om zelf te ervaren. 

Blijf gerust een tijdje, lees mee, doe mee en laat een reactie achter.

Schrijf je in voor de Nieuwe Focus; ons 2 wekelijks E-zine.

Meer Lezen?

lees alle blog posts